Герб Москвы Логотип сайта Московское Татарское Свободное Слово
Новости
Татароведение
Общество
Ссылки
Расписание молитв



i-mulla

takbir.ru









ПИШИТЕ, ЯЗЫГЫЗ:

- содержание

- тех.вопросы

© Copyright,
2000-2019
МТСС, ФРМ-FMP


Татароведение

Литература / Произведения

Marsel Siraciyev

Bez da şulay.

Dulqınnarğa qarap uyladım min,
Xisläremne salıp ber ezgä.
Bez da dulqınnarğa oxşağanbız,
Kilgänbez bit cirgä bik azğa.
Dulqınnar gel ber urında tormi,
Ezlilärme alar uz yarın?
Bärelälär taşqa - çälpärämä,
Belmi alar yomşaq yar barın.
Dulqınnar bit taşlanalar yarğa
Alda ni bulganın belmiçä.
Bez da şulay ırgılabız yuqqa,
Çınlap söyu xise kilmiçä.

Uyan, Bolğar

Xäzärlärgä baş birmägän böyek Bolğar,
Uyanmiça yoqlap yata sineñ ullar.
Gasırlarda meñ yıl elek qalğan ezen.
Basqınnarga qarşı basqan sin berüzen.
İvan patşa mäkerlegen sin kotmägän.
Niça yıllar il östennän Tön kitmägän.
ömet ülä iñ soñınnan, qoyaş çıga,
Uyan Bolğar, uyan Bolğar, uyan Bolğar!

Tuaçaq dahiğa

Mäñgelektän işetelsen awaz.
Sin tumasañ, dönya bulır yätim beraz.
Kötsen sine härber keşe häm xalıqlar.
Xörriyätkä keşelekne sin alıp bar.
Yullarında sineñ atsın izge tañnar.
Min - dahi, dip üz xalqına qaqma çañnar.
Niyäten saf, fikeren toz bulsa agar,
Sin nik kilgän, härber balçık, bälkem, añlar.
İmanlıq häm izgelek - sineñ qoral.
Yätimnärne, gariplärne qulıña al.
Kiläcäktä ömet sinnän - tik märxämät.
Yörägeñdä izge ostaz - ul Möxämmät.

Taş yöräge sabır

Yari äle taşlar söyli belmi...
Kup yaw ütkän taşlar yanınnan.
Taşlarda toz täme. Alar tozlı,
Tozlı alar keşe qanınnan.

Dulqın barsa, taşlar tägärilär,
Yuılamı alar kürgännär?
Taş xäteren bergä cıyar öcen
Güyä piramida öygännär.

Keşelär dä cıyılalar berga,
Ğömer ütkärälär ışqılıp.
Şomaralar barı taşlar sıman,
Xıyal ülä, oçmi aşqınıp.

Taşlar - tınıç. Taş yöräge - sabır...
Keşe haman äle qan qoya.
Qan tamçısı tamğan sayın taşnıñ
Mañgayına sırlar uyıla.

Qiyämät

Färeştälär nilär uyli mikän
Keşe canın alıp kitkändä,
Färeştälär nindi uyın uyni
Xälsez qarçıq ulem kotkanda?

Färeştälär nindi uyın uyni
Cäy ayında qar-boz yawğanda?
Alar yıli, ällä kölälärme
Yäp-yäş yeget yawda awğanda.

Kemder östä. Olı türä - anı
Färeştälär alıp mengännärme?
Ällä alar şaytan qolağına
Tatlı süzne äytä belgänme?

Axırzaman citär bolay barsa,
Färeştälär awar ber zaman.
İblis kenä soñgı tapqır biyer,
Gönahlarğa beznen şul taman.

Färeştälär yılar soñgı könne -
Qan tamçısı bulır küz yaşe,
Tigezläner barça adämi zat -
Türame ul, qartmı, ya yaşme...

***

Bu dönyanı yaraltqan da Täñre-Alla,
Nikter anı buyamağan şirbät-balğa.
Yaramimı, tigez itep, mul bülärgä?
Anıñ irken bez qollarğa nik belergä?

Beräw sıqri, ana aqça citmägändä,
Äbi sıqti ulı yärdäm itmägängä.
Köçek şınşi, ägär söyäk eläkmäsä,
Malay qıza, enekäşe äläkläsä.

Bu dönyada här adämgä nider citmi,
Dönya quuçılar cirdä mäñge betmi,
Barı aqıl bar keşegä xayran citkän,
Aqıl citmägännän zarlanmilar küptän.

Ägär

Ägär yeget olı ürgä mensä;
Läkin anda üzen genä kürsä,
Duslarına yärdäm qulı suzmasa,
Kitek bulmas dönya - ul tumasa.

Ägär ber ir ile öçen qanın qoysa?
Annan käpäräyep borın çöysä,
Xatın-qıznı xurlap, çäçsä ğäybät,
Bu dönyağa kilmäwe dä anıñ äybät.

Ägär beräw, tiren tügep, itsä ğömer:
Ber qıyırçıq ipine ul bişka bülär,
Xäyer-fatixalar alıp ul yäşäsa -
Xalıq äyter anıñ turda - ir, içmasa.

Küñel - kasä

Aq yaqtılıq sınsa su östendä,
Cide töskä yäşnäp bülenä.
Yaş arqılı nurğa qarasañ da,
Salawat küpere kürenä.

Küz yäşläre qoyaş nurlarında
Asıltaştay balqi qay waqıt.
Küñel tulsa, küz yäşläre ağa
Küñel - küz yäşenä bay sawıt.

Uçaqqa qarap

Uçaq yana töndä - matdä yuqqa çığa,
Tik cılısı cirgä tarala.
Oşegännär cılınalar monda,
Kemder qorımınnan qarala.
Kemder äyter, yanğan, betkän, diyep,
Qalğan, diyep, monnan barı köl.
A min äytäm: "Yandı küpme çüp-çar,
Ä kölendä üsär tağın göl".
Babaylar da utqa tabınğannar.
Cälep itä bezne yaqtılıq.
Xäşärätlär utta quırıla,
Ä yaqtıda tua yaxşılıq.

Bezdän ni qalır?

Gönahtan yaralğan bez adäm ulları,
Täbiğät-ananıñ tılsımlı qulları.
Bez sabi çağında bişekne tibrätkän,
Nigä soñ bez anıñ küñelen ärnetkän...

Meñ yıllar yäşägän bu qara urmannar,
Cänleklär häm qoşlar oyalar qorğannar.
Keşelär aşqınıp qayadır baralar,
Äylänep qarasañ... barı tik qorbannar.

Bälki, soñ tügelder ber tuqtap uylarğa,
Urmannar berqayçan barmilar berkaya.
Agaçlar barı tik qoyaşqa aşqına:
Bezdän soñ bu cirdä qalırmı taş qına?...

***


Min oçar qoş tügel, ämma küñel
Zäñgär kükkä taban aşqına.
Ğäläm kiñleklären ayqap arğaç,
Talpına da tağın ber tına.

Uzgan gömeremdä börket idem,
Xıyalımda haman oçar qoş.
Qanatsız da yoldızlarğa oçam -
Tuğan tufrağımnan alıp köç.

Soñğı oçu

Kütäreldem, öskä ırğıldım da,
Asta qaldı yaşel üzännär.
Niça yıllar oçtıq, xucam, sineñ belän,
Xäteremdä böten kürgännär.
Cansız, dilär bezne, oçıp qara cansız,
Min kürgännär cannı telälär.
Yamaw öste yamaw qanatlarım
Al da mine kükta totalar.
Çü, ni buldı, tuqtağanday buldı
Yörägemneñ tigez ulawı.
Şturvalnı qıstıñ, tik soñ inde -
Şul qanatnı yalqın uradı.
Misır küklärendä yähüdlärgä
Küpme ülem östän çäçtek bez.
Äylände dä üzebezgä qayttı
Bezneñ yazmıştağı qara ez.
Siker! Siker! didem, tıñlamadıñ,
İnde cirgä töşep citäbez.
Aç qoçağıñ, cirem, waqıt bette,
Mäñgelekkä kerep kitäbez.


Mäğnä

Tarix öçen keşe ğömere tik ber mizgel.
Yaxşısı da, yamanı da uzar tiz gel.
Izğışıp häm kinä totıp uzsa ğömereñ,
Citkän çaqta soñ säğäteñ, ükenerseñ.

Ber yawızlıq qılsañ yalğış qına ägär,
Räncetelgännär, bälki, moña tüzär,
Awır bulır küñel tınıçlığın tabu,
Ayıq baştan uylarıñda bulsa ağu.

Aldasalar sine, dustım, qayğırma bik,
Äydä, söyensennär alar, aldadıq, dip.
Bar dönyanı, xaqiqätne aldamaslar,
Cawap sorap xökem köne kilep basar.

Bu dönyada ğömer itü däwamında
Cir tetri, dawıl çığa, yañğır yawa.
Taş yawsa da, yazmışıñnı ğäyeplämä -
Tuğrı bul uraqta da, ğäyettä da.

Söylim sezgä

Al bolıtqa manılğannar küklär,
Küñel belän kürä anı küplär.
İlham birsä küñeleñä sineñ Täñre,
Al bolıtlar qalır sineñ belän mäñge.

Al bolıtqa manılğannar tañnar,
Xisläremne kem soñ tıñlar, kemnär añlar?
Söylim sezgä serläremne, al bolıtlar,
Tıñlağız, sez, al bolıtlar, al bolıtlar.

Al bolıtlar taralırlar qoyaş çıqqaç,
Küñel süze sünär, bälki waqıt uzğaç,
Küñellärdä barı yäşlek moñı qalır,
Yöräk kenä yaratudan inde talır.

Al bolıtlar taralğannar inde küptän.
Suda ğına şäwläläre yözä hämän.
Serle, tirän, töpsez çoñğıllarıñ belän
Kötäseñder mine, şomlı Qaban.

Adaşu

Cihan töpsez, fikerlär dä çiksez,
Başı da yuq, yuqtır axırı.
Xislärdä bez qayçaq ocmaxta kük,
Şuşında uq anıñ tämuğı.

Monda cennär oça, acdahalar
Awızların açıp toralar.
Şaytan, iblis, barça xäşärätlär
Vöcdanına mäker qoralar.

Küñeleñnen şuşı poçmağında
Adaşsalar ägär fikerlär,
Qılğan izge eşlär taşlamaslar,
Sawapları alıp çığarlar.

Adaşalar qayberäwlär awda,
İkençelär mäğäräle tawda.
Tik barıber adaşunıñ iñ yamanı -
Añlamasañ anıñ belän cannı!

*************************************

Min beraz uyladım da ber fikergä kildem: bu şiğerlärneñ härberendä üzem dä 4-5är süz añlar öçen süzlekkä qarim, başqaları niçek ikän?. Häm keçkenä genä glossary yasap quydım. Tatar teleneñ baylığın tiränräk añlarsız dip çınnan ışanam
****Glossary****

qupşı - нарядный, изящный - smart
tüşäk - yataq -кровать
üksez - yätim
möhacir - ?
qaqşarğa - sütelergä - разрушаться
şäfäq - tañ-заря, könçığış-восток *könbatış öçen dä süz kiräk, tönyaq-şimal; könyaq-qibla; könçığış-şäfäq bar inde*
den - ?
ärnü - горечь, щемящее чувство
yat - чужой, посторонний
künegü - (monda) - привычка
taşlama - indirim(tr) - скидка
mägär (mäğärme?) - läkin, ämma
xör - irekle
señärgä - be absorbed - впитываться
täre - крест
cuyarğa - yuğaltırğa
paytäxet - başqala (mäğnäse - первопрестольная)
celek - söyäk mie - костный мозг
urarğa - закутывать, наматывать
zähär - злобный, ядовитый, очень крепкий
ärwax - märxüm
tın I - tınıç, II - sulaw
yögänlärgä - укрощать, обуздывать
çağılırğa - отражаться, отображаться
qävem - племя, род
cisem - небесное тело
särxüş - пьяный
zina - разврат, прелюбодеяние
ürelergä - тянуться
şoma - гладкий
senaj - сенаж
mäyet - märxüm
ürlärgä - взбираться
ür - вершина, подъём
ön - (monda) - нора
sıñar - ikedän berse
manırğa - макать
talırğa - arırğa
çoñğıl - tiränlek - глубина
Qaban - Qazanda küllär sistemı
cihan -?
ocmax - cännät - paradize
tämuğ - cähännäm - hell
xäşärät - гад, мерзость
vöcdan - совесть
mäker - xäylä
mäğärä - грот, пещера

Qazanıma mädxiyä

Millätebez ğorurlığı - mäşhür Qazan!
İrtälären uramnarğa qabat qayttı azan.
Azatlıqnı maqtap cırli şäfäq nurı,
Xalqıñ batır sineñ, saf häm tuğrı.

Qaharmannar şähäre sin - böyek Qazan!
Taralsınnan sineñ küktän bälä-qaza.
Ğasırların tarixınnan sarqi iman.
Yöz, meñ yıllar danıñ üsä bara haman.

İdel belän niçek qoçaqlaşqan Qaban.
Şul urında xalqım tire belän üskän Qazan.
Söyembikä manarası kükkä aşqan,
Qol Şärif tä qabat balqi märmär taştan.

Mäslägeñ ni?

Sin yazdıñmı cırlarıñnı xalqıñ öçen,
Tuğan il, dip, tükteñme sin tireñ, köçeñ,
Yazılğanmı alar ällä quştannarğa.
Härber süzen bulsın qılıç doşmannarğa.

Yazmadıñmı şiğerlärne mölkät öçen,
Añladıñmı, qayçan bula kön yäki tön.
Tön ütkäçten qabat balqıp qoyaş çığa,
Yalğan yazsañ, ul kön ütär sinsez genä.

Tön yoqlami qalämeñne tibrätkändä,
Uylar, xislär başta çualıp betkändä,
Atalarnı, babalarnı iskä töşer.
Din, ğörefsez sineñ küñeleñ öşer.

Täñre genä yul kürsäter siña barı,
Küñeleñdä balqır xörriyät tañı.
Qaydan çıqtıñ, tamırıñnı uyla tağı,
Añlarsıñ sin kemlegeñne tik annarı.

İñ qäderle süz

Xastaxanä xäteremdä! Mine
Ülde diep tabib taşladı.
Sulışım da tuqtap betä yazdı,
Ülem üz biyüen başladı.

Äni genä moña ışanmağan,
Ğazrailne quğan östemnän.
Ulım äle üssen, yäşäsen dip,
Änkäy üz ğömeren östägän.

Änkäy çäynäp birgän ipi täme
Äle haman minem telemdä.
Berençe süz bezneñ "äni" bulğan,
"Äni" diep cannar terelgän.

Афиша Форум Фото-видео Видеотрансляции
Подписка
на рассылку МТСС
 
 
Поиск по сайту:


Sara monlari


Ural,Tatars,Nuclear

ТАТДиг Татар эзләгеч





Ссылка на mtss.ru обязательна
при использовании
материалов сайта !

 

   

 

Нашли ошибку в тексте? Выделите ее мышкой и нажмите Ctrl+Enter. Спасибо!

Назад Наверх